3

1998’de “Koş Lola Koş” ile yakaladığı atılım ve kabul ettirdiği biçimci yönetmenlik stili ile dikkat çeken Tom Tykwer, Avrupa sinemasında görmeye alışık olduğumuz bir ‘üçlü ilişki filmi’ ile çıkageliyor bu sefer. Sinemaskop formatında, ona uygun stil numaraları içeren sekanslar eşliğinde ve bembeyaz bir dokuyla ilerleyen bu yapıt, yönetmenin hem o alana cevabını vermesine hem de o eserlerin bir anti-tezini sunmasına olanak tanıyor. “3”, ulaştığı cüretkar noktalara ‘pembe dizi omurgası’ kurarak gitmesiyle de aslında ‘en uç ne yapabilirim?’ güdüsünün parodisel bir karşılığını canlandırmış perdede.

Ülkesinde çektiği filmlerin son şubesinde “Koş Lola Koş” (“Lola Rennt”, 1998) gibi dünya sinemasını etkisi altına alacak bir başyapıt veren Tom Tykwer, ABD’ye transfer olduğunda da aslında yedinci sanattaki yeniliklerine ara vermedi. “Koku: Bir Katilin Hikayesi”nin (“Perfume: A Story of a Murderer”, 2005) slasher filmine zeki bir oluşum getirmesinin yanında “Uluslararası”nın (“The International”, 2009) iyi çekilmiş evrensel bir casusluk-gerilimi olarak dikkat çektiği de söylenebilir.

“Koş Lola Koş”un düzenini farklı bir alana kaydırmış

Ama nedendir bilinmez Tykwer, son filmiyle ülkesi Almanya’ya dönmeyi tercih etmiş. Ancak işin daha da ilginci “3” (“Drei”, 2010), sanki yönetmenin Almanya’da fazlaca çekilen ve iletişimsizliği ele alan beyaz dokulu ilişki filmlerinden birini üretebileceği iddiası ile yola çıktığı bir eser. Yönetmen, buna kendi biçimci dokusunu transfer ederken “Koş Lola Koş”da bütüne yayılan anlatı oyunlarının bir kısmını bu eserde de görmek mümkün.

Açılış sekansından itibaren bu görsel karakteri belli eden yönetmen, hayatın ve evliliklerin tekdüze kurallardan çıkan ama hep aynı yere varan bir kapitalizm düzmecesi olduğunu anlatan bir sekansla yapmış girizgahı. Telefon direklerinin kablolarından sağa doğru ilerleyen ya da kayan kamera zamanla ‘tek kablo’ya düşüp, anlatıcının ‘önemli kelimeler’ söylemini bitirmesine yol açıyor.

Adeta Avrupa’da üretilen ilişki filmlerinin bir anti-tezi

Onun ardından gelen ‘evli bir çiftimiz var ama mutsuzlar, birbirlerini aldatacaklar’ açıklaması ise, yönetmenin sinemasal bakışını ekran bölme tekniği ile perdeye taşımış. Böyle olunca da genelde minimalist bir yaklaşımla, uzun planlar ve geniş açı objektifle resmedilen bu tema, Tykwer’in elinde farklı bir anlatıya kavuşmuş oluyor ilk kez.

Zaten filmin ilişki yumağının arasında ekran bölme girişlerini öne çıkarınca, iletişimsizlik ve konformizm odaklı dingin planların hakimiyet kurmasını engellediği söylenebilir. Aslında hikayesini kurarken de birazcık alaycı ve aşırı noktalara gitmeyi tercih etmesi, bir ‘Avrupa ilişki filmi parodisi’ gibi kokmasına yol açıyor “3”ün.

Heteroseksüel ve eşcinsel eğilimler içermesi ‘uç noktalara gitme’ egosunun bir kanıtı

Öyle ki testis kanseri olan erkek tarafı, kadın tarafının kendisini aldattığı adamla eşcinsel ilişkiye girebildiği gibi, bu üçlü birbirlerine yakınlaşacakken bir ‘hamileyim ben’ sorunsalı patlak verebiliyor. Erkek ise gençken bir başka kadından çocuğunun olduğunu öğrenebiliyor. Yani tam bir pembe dizi olay örgüsü mevcut. Tykwer ise esasen desteği abartılardan alarak uç noktalara gitme konusundaki ustalığını ispatlıyor burada. Eşcinsel ve heteroseksüel alanlara açılması da bunun bir kanıtı.

Bu durumun yanında paralel kurgu, müzik ve beyaz kontrast konusunda da zirve yaptığı söylenebilir kendisinin. Erkek ve kadınların orta yaşlı çirkinliğinin ise Tykwer’in üst açı egosundan çıkan öğeler olduğunu itiraf etmeliyiz. Sonuç olarak bir üç kafalı ilişki filmi üretme konusunda vatandaşları kadar başarıya ulaşmayı bilen bir yönetmenin işiyle yüzleşiyoruz. Kendisinin bu hedefinde iletişimsizlik, yozlaşma ve şehir hayatı üzerine son derece mantıklı şeyler söylediği de çok açık.

Kısa film niyetine de izleyebileceğimiz biçimci sinema harikaları içeriyor

Araya soktuğu siyah-beyaz animasyon, siyah-beyaz gerçeküstücü sahne, TV görüntüleri ve daha nicesiyle de biçimci damarını tekrar harekete geçiriyor ve ilk dönemine geri dönüş sinyalleri veriyor. Bunun tek filmlik olması garanti olduğu için bir ‘köklere geri dönüş’ olarak anılması pek doğru değil belki.

Fakat emin olduğumuz bir şey varsa o da Tykwer’in sinema ruhunun “3”e yüzde yüz anlamda sindiği gerçeği. Açılışta gördüğümüz ‘3’ün içine girilirkenki bale plan sekansının metaforik halindeki en ince detayından hikaye anlatma becerisine, ekran bölme tekniğinden işitsel numaralara kadar gerçek anlamda biçimci bir yönetmen filminin içindeyiz zira burada…

3 (Drei / Three)
Yönetmen: Tom Tykwer
Oyuncular: Sophie Rois, Sebastian Schipper, Devid Striesow, Annedore Kleist, Angela Winkler, Alexander Hörbe
Süre: 111 dk.
Yapım Yılı: 2010